Prowadzenie działalności gospodarczej wielu osobom kojarzy się wyłącznie z zakupem dóbr o charakterze materialnym – maszyn, nieruchomości, zapasów magazynowych.
Integralną częścią biznesu jest także własność intelektualna. Co to takiego i dlaczego może wspierać Twoją firmę?
Czym jest własność intelektualna?
Własność intelektualna to zbiorcza nazwa wytworów ludzkiego umysłu przedstawionych w materialnej postaci. Mają charakter niematerialny i stanowią oryginalne efekty pracy twórczej. Z punktu widzenia definicji przedsiębiorstwa własność intelektualna stanowi taki sam składnik majątku firmy jak zakupiona nieruchomość lub flota samochodów i ma wymierną wartość majątkową.
Na pojęcie własności intelektualnej składają się prawa autorskie i prawa własności przemysłowej. Każda z tych grup jest regulowana odpowiednimi przepisami. Na płaszczyźnie krajowej są to ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawa prawo własności przemysłowej.
Prawa autorskie
Prawa autorskie powstają względem utworów – najczęściej literackich lub artystycznych. Istnieją w dwóch wymiarach:
- prawa autorskie majątkowe – prawo do rozpowszechniania utworu w celach zarobkowych, którym twórca może „handlować”, zbywając je lub licencjonując,
- prawa autorskie osobiste – prawo m.in. do oznaczania utworu imieniem i nazwiskiem twórcy, jest niezbywalne, choć czasowo można zobowiązać twórcę do jego niewykonywania.
Pamiętaj, że utworem jest każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia. Nie ma znaczenia, czy został ukończony. Musi jednak opuścić „sferę myślową” twórcy i przybrać postać możliwą do wyrażenia na zewnątrz.
Ochrona praw autorskich przysługuje z mocy samych przepisów. Nie musisz ich nigdzie zgłaszać ani rejestrować.
Własność przemysłowa
Własność przemysłowa obejmuje szereg wytworów takich jak znaki towarowe, wzory przemysłowe, wzory użytkowe, oznaczenia geograficzne, patenty i topografie układów scalonych. W tym przypadku, aby móc korzystać z pełnej ochrony prawa, niezbędne jest uzyskanie prawa ochronnego. Wprawdzie dochodzenie roszczeń w przypadku niezarejestrowanych znaków towarowych jest możliwe, ale znacznie trudniejsze.
Ochrona własności przemysłowej jest ograniczona czasowo i należy ją cyklicznie odnawiać, uiszczając opłatę za kolejne okresy ochrony. Niekiedy ochrona własności przemysłowej (np. znaku towarowego) jest również możliwa w reżimie prawnoautorskim pod warunkiem, że wytwór rzeczywiście spełnia przesłanki utworu.
Dlaczego prawa własności intelektualnej mają znaczenie dla biznesu?
Prawa własności intelektualnej mogą mieć bardzo duże znaczenie dla Twojego biznesu. Pomagają chronić firmę przed kopiowaniem produktów przez konkurencję, nieuczciwym posługiwaniem się oznaczeniami, a także zwiększyć przychód. Jak je wykorzystać?
Ochrona biznesu
Podstawowym celem istnienia własności intelektualnej jest ochrona biznesu przed działaniami konkurencji. Jeśli zarejestrujesz znak towarowy, możesz skuteczniej zablokować próbę rejestracji podobnego oznaczenia dla analogicznego sektora rynku (np. zabawek dla dzieci) poprzez złożenie sprzeciwu. Ochrona rozciąga się jednak znacznie dalej – na drodze sądowej możesz domagać się nawet wycofania z rynku nierzetelnie oznaczonych produktów lub zablokowania aukcji na portalach e-commerce, które kwestie IP traktują bardzo poważnie.
Licencjonowanie lub sprzedaż
Kolejnym sposobem na wykorzystanie praw własności intelektualnej jest ich monetyzacja poprzez licencjonowanie lub sprzedaż. Zawierając odpowiednią umowę, upoważniasz drugą stronę (czasowo lub bezterminowo) do posługiwania się oznaczeniem lub utworem w zamian za wynagrodzenie. To świetny sposób na wykreowanie pasywnego dochodu. Na takiej zasadzie działają sieci franczyzowe. Umiejętne wykorzystanie praw własności intelektualnej może wzmocnić markę.
Aport do spółki
Popularnym sposobem zarządzania własnością intelektualną jest zorganizowanie aportu znaku towarowego do spółki prawa handlowego (kapitałowej lub osobowej). Warunkiem takie działania jest rejestracja znaku towarowego oraz jego wycena. Znak towarowy musi posiadać realną wartość majątkową, która znajdzie odzwierciedlenie w kapitale zakładowym spółki.
Jak zadbać o ochronę własności intelektualnej w firmie?
Ochrona własności intelektualnej wymaga proaktywnego działania ze strony przedsiębiorcy. W przeciwnym razie może się szybko okazać, że ze stworzonych praw niematerialnych korzysta ktoś inny. Pamiętaj o kilku podstawowych zasadach:
- Zidentyfikuj prawa własności intelektualnej w swojej organizacji.
- Zadbaj o zgłoszenie praw własności przemysłowej do odpowiedniego urzędu patentowego na poziomie krajowym lub wspólnotowym.
- Przeanalizuj umowy z pracownikami i kontrakty z podwykonawcami – sprawdź, co dzieje się ze stworzonymi prawami własności intelektualnej.
- Wprowadź w organizacji politykę bezpieczeństwa IP – umowy NDA, zarządzenie dostępem do systemów, szyfrowanie danych to niezbędne minimum.
- Monitoruj, co robi Twoja konkurencja i niezwłocznie podejmuj działania w celu zablokowania nieuczciwego działania.
Nie zawsze trzeba będzie kierować sprawę na drogę postępowania sądowego. W wielu przypadkach wystarczające okazuje się skierowanie do naruszyciela wezwania do zaprzestania ingerowania w objęte ochroną prawną prawa własności intelektualnej.
Zadbaj o ochronę własności intelektualnej – sprawdź ofertę Kancelarii Radcy Prawnego Anny Kuprewicz
Twoja firma wytwarza własność intelektualną lub chce z niej korzystać? Pomożemy Ci w jej ochronie! Kancelaria Radcy Prawnego Anny Kuprewicz specjalizuje się w kompleksowej obsłudze prawa IP. Pomagamy rejestrować prawa własności przemysłowej, tworzymy umowy licencji lub przeniesienia praw autorskich, reprezentujemy klientów przed Urzędem Patentowym Rzeczpospolitej Polskiej oraz sądami powszechnymi. Pomożemy Ci stworzyć wewnętrzną politykę korzystania z IP, z którą będziesz się czuł bezpiecznie.
