Jak zabezpieczyć roszczenie i przestać płacić raty frankowe jeszcze w trakcie procesu?

Kredyty frankowe, jak i kredyty powiązane z innymi walutami obcymi (np. kredyty euro) od lat są przedmiotem sporów sądowych, a coraz więcej kredytobiorców decyduje się na dochodzenie swoich praw przed sądem. Jednym z kluczowych pytań, które pojawia się już na początku sprawy, jest: czy można przestać płacić raty kredytu frankowego jeszcze w trakcie procesu? Odpowiedź brzmi – tak, ale pod pewnymi warunkami. Jako kancelaria prowadząca postępowania w sprawach kredytów frankowych nie rekomendujemy takiego działania na własną rękę. Kluczowe znaczenie ma tutaj zabezpieczenie roszczenia.

W tym artykule wyjaśniam krok po kroku, jak zabezpieczyć roszczenie w sprawie frankowej, kiedy sąd może pozwolić na wstrzymanie spłaty rat, jakie roszczenie podlega zabezpieczeniu w taki sposób oraz jakie są praktyczne konsekwencje takiej decyzji.

Czym jest zabezpieczenie roszczenia w sprawie frankowej?

Zabezpieczenie roszczenia to instytucja przewidziana w Kodeksie postępowania cywilnego, która pozwala tymczasowo uregulować sytuację stron na czas trwania procesu.

Zabezpieczenie zawsze odnosić się będzie do roszczenia podnoszonego w sprawie. Tym samym odpowiednio skonstruowane roszczenie daje podstawę do kierowania wniosku o udzielenie zabezpieczenia.

W sprawach frankowych najczęściej oznacza to zawieszenie obowiązku spłaty rat kredytu. Zakresem wniosków o zabezpieczenie czasami wskazuje się także zakaz wypowiadania umowy przez bank w okresie zawieszenia rat decyzją sądu, czy też zakaz dokonywania przez bank wpisów w BIK w tym okresie.

Postanowienie w tym zakresie wydaje sąd na wniosek. Natomiast podstawą kierowania wniosku o zabezpieczenie stanowi roszczenie o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego (ustalenie nieważności umowy kredytu z uwagi na wadliwości kwestionowanej umowy wykazywane w toku postępowania). Zabezpieczenie poprzez regulację sytuacji stron odnosi się do roszczeń niepieniężnych, a ustalenie nieważności umowy jest takim typem roszczenia.

Wniosek natomiast o zabezpieczenie można kierować przed wszczęciem postępowania, przy złożeniu pozwu albo w toku postępowania. Należy jednak pamiętać, że złożenie wniosku przed postępowaniem będzie skutkował koniecznością wytoczenia powództwa w związku z udzieleniem przez sąd takiego zabezpieczenia. Wówczas sąd zobowiąże w ramach postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia do wytoczenia powództwa w terminie dwóch tygodni pod rygorem upadku tak udzielonego zabezpieczenia. Zabezpieczenie jest bowiem udzielane na czas trwania postępowania sądowego.

W praktyce kredytobiorca składa wraz z pozwem (lub w trakcie sprawy) wniosek o udzielenie zabezpieczenia, w którym domaga się możliwości zaprzestania spłaty rat do czasu zakończenia procesu.

Czy można przestać płacić kredyt frankowy w trakcie procesu?

Tak – ale tylko wtedy, gdy sąd udzieli zabezpieczenia. Nie należy podejmować decyzji o zaprzestaniu płatności rat samodzielnie.

Podjęcie jednostronnej decyzji o zaprzestaniu płatności rat bez postanowienia sądu będzie skutkowało tym, że:

bank nadal może oczekiwać spłaty rat,
mogą być naliczane odsetki za przeterminowane płatności
istnieje ryzyko wypowiedzenia umowy kredytu wobec niespełniania warunków umowy.

Pamiętaj, że sam pozew nie daje prawa do zaprzestania spłaty kredytu – konieczne jest uzyskanie zabezpieczenia roszczenia.

Postanowienie o udzieleniu zabezpieczenia poprzez wstrzymanie płatności rat jest wykonalne z chwilą jego wydania. Oznacza to, że wraz z wydaniem przez sąd postanowienia kredytobiorca może zaprzestać płatności zgodnie z decyzją sądu.

Jak zabezpieczyć roszczenie w sprawie frankowej?

Wskazaliśmy powyżej, że podstawą do udzielenia przez sąd zabezpieczenia wstrzymania przez sąd w sprawie frankowej jest roszczenie o ustalenie nieważności umowy. Czy to wszystko aby uzyskać zabezpieczenie? Roszczenie o ustalenie nieważności stanowi podstawę do kierowania wniosku, a należy spełnić warunki dla samego zabezpieczenia.

Aby skutecznie zabezpieczyć roszczenie, trzeba spełnić dwie podstawowe przesłanki:

1. Uprawdopodobnienie roszczenia

Sąd musi uznać, że roszczenie kredytobiorcy (tu o ustalenie nieważności umowy kredytu) jest prawdopodobne.

W praktyce oznacza to wykazanie na tym etapie postępowania, że istnieją przesłanki do uznania umowy kredytu za nieważną. Mowa w szczególności o ustaleniu w ramach umowy kredytu np. istnienia niedozwolonych postanowień umownych (klauzule abuzywne), których wykluczenie powoduje niewykonalność umowy i jej upadek.

W tym zakresie kluczowe znaczenie ma aktualne orzecznictwo, w tym wyroki Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, które konsekwentnie wzmacniają pozycję kredytobiorców.

2. Interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia

Drugi warunek to wykazanie, że brak zabezpieczenia:

utrudni lub uniemożliwi wykonanie przyszłego wyroku, albo
narazi kredytobiorcę na istotną szkodę.

W sprawach frankowych interes prawny najczęściej uzasadnia się w szczególności tym, że:

kredytobiorca spłacił już co najmniej równowartość kapitału uruchomionego przez bank przy wypłacie,
dalsza spłata prowadzi do nadmiernego obciążenia finansowego.

Kiedy sąd pozwala przestać płacić raty?

W praktyce sądy coraz częściej udzielają zabezpieczenia, gdy kredytobiorca spłacił już kwotę udostępnionego kapitału, a umowa zawiera oczywiste klauzule abuzywne, potwierdzone orzecznictwem.

Zaznaczyć należy, że istotnym jest spłata co najmniej kwoty kapitału kredytu – sądy zgodnie z zastanym obecnie orzecznictwem uznają wtedy, że dalsze płacenie rat nie ma uzasadnienia.

Jak wygląda wniosek o zabezpieczenie roszczenia?

Wniosek o zabezpieczenie powinien być:

szczegółowo uzasadniony,
oparty na dokumentach (umowa kredytu, dokumenty potwierdzające wysokość wpłat dokonanych przez kredytobiorcę w stosunku do uruchomionego przez bank pierwotnie kapitału kredytu),
powiązany z pozwem o ustalenie nieważności umowy.

Ile trwa uzyskanie zabezpieczenia?

Wniosek o zabezpieczenie rozpoznawany jest w pierwszej kolejności z uwagi właśnie na cel i charakter tego środka. Z przepisów postępowania cywilnego wynika, że wniosek o udzielenie zabezpieczenia podlega rozpoznaniu bezzwłocznie, niepóźniej jednak niż w terminie tygodnia od dnia jego wpływu do sądu, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 737 kpc). Termin ten jest terminem instrukcyjnym, aby zapewniać sprawne rozpoznanie sprawy.

W praktyce natomiast czas rozpoznania wniosku może trwać od kilku dni do kilku miesięcy.

W przypadku pozytywnej decyzji sądu, kredytobiorca może na tej podstawie przestać płacić raty od momentu wydania postanowienia.

Czy bank może coś zrobić po uzyskaniu zabezpieczenia?

Po udzieleniu zabezpieczenia:

bank nie może skutecznie dochodzić zapłaty rat objętych zabezpieczeniem,
nie powinien wypowiedzieć umowy,
nie ma podstaw do wpisu do BIK (w zakresie objętym zabezpieczeniem).

Bank może natomiast zaskarżyć postanowienie składając zażalenie. Należy pamiętać, że wówczas o zaprzestaniu płatności rat kredytu na czas trwania procesu decydować będzie sąd odwoławczy, do którego trafia zażalenie banku.

Czy warto składać wniosek o zabezpieczenie?

W przypadku spełnienia warunków do udzielenia zabezpieczenia poprzez wstrzymanie płatności rat na czas trwania procesu warto z takiej możliwości skorzystać. Zabezpieczenie takie daje realną ulgę w zakresie obciążeń finansowych.

Dla wielu kredytobiorców to kluczowy element strategii procesowej.

Podsumowanie

Zabezpieczenie roszczenia w sprawie frankowej to realne narzędzie, które pozwala przestać płacić raty kredytu jeszcze w trakcie procesu. Warunkiem jest jednak odpowiednie przygotowanie wniosku i wykazanie przesłanek wymaganych przez sąd.

Rosnąca liczba korzystnych orzeczeń, w tym stanowisko Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, sprawia, że sądy coraz częściej przychylają się do takich wniosków.